Trách nhiệm – đặc thù pháp lý của hộ kinh doanh
Theo quy định của pháp luật hiện hành, hộ kinh doanh hoạt động theo chế độ trách nhiệm vô hạn, nghĩa là chủ hộ và các thành viên có tên trong đăng ký kinh doanh phải chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với các nghĩa vụ phát sinh trong quá trình hoạt động.
Trong thực tế, không ít các hộ kinh doanh vẫn nhầm lẫn rằng tiền phạt hành chính chỉ được thu trong phạm vi tài sản kinh doanh. Tuy nhiên, với quy định mới thì cách hiểu này sẽ không còn phù hợp.
Cưỡng chế thi hành tiền phạt theo trình tự
Theo Nghị định 296/2025/NĐ-CP, khi hộ kinh doanh bị xử phạt vi phạm hành chính nhưng không tự nguyện chấp hành và không đủ tiền để nộp phạt, cơ quan có thẩm quyền được áp dụng các biện pháp cưỡng chế theo trình tự nhất định.
Cụ thể, việc cưỡng chế sẽ được thực hiện theo các bước sau:
- Trước hết, khấu trừ tiền từ tài khoản kinh doanh của hộ kinh doanh. Đây là biện pháp ưu tiên nhằm bảo đảm nghĩa vụ tài chính được thực hiện trong phạm vi hoạt động kinh doanh.
- Trường hợp khi tài khoản kinh doanh không đủ, cơ quan chức năng có thể khấu trừ tiền từ tài khoản cá nhân của chủ hộ và các thành viên có tên trong giấy đăng ký hộ kinh doanh.
- Nếu vẫn chưa đủ để thi hành quyết định xử phạt, biện pháp khấu trừ lương hoặc các khoản thu nhập hợp pháp khác của những người liên quan sẽ được áp dụng.
- Cuối cùng, trong trường hợp các biện pháp trên không mang lại hiệu quả, tài sản riêng của chủ hộ và các thành viên liên quan có thể bị kê biên, xử lý theo quy định của pháp luật để bảo đảm thi hành quyết định xử phạt.
Một trong những vấn đề được nhiều người quan tâm là phạm vi “người liên quan” bị truy tài sản. Theo quy định, chỉ những cá nhân có tên trong giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh mới thuộc đối tượng bị áp dụng các biện pháp cưỡng chế. Điều này có nghĩa là vợ, chồng, con cái hoặc người thân khác không đứng tên trong đăng ký hộ kinh doanh sẽ không bị truy đến tài sản riêng.
Quy định này nhằm bảo đảm nguyên tắc trách nhiệm gắn với tư cách pháp lý đã được đăng ký, đồng thời hạn chế việc mở rộng trách nhiệm một cách tùy tiện.
Siết chặt kỷ cương pháp luật, hạn chế tình trạng trì trệ nộp phạt
Theo đánh giá của giới chuyên môn, quy định mới được ban hành trong bối cảnh nhiều trường hợp vi phạm hành chính kéo dài thời gian thi hành, trì trệ hoặc tìm cách né tránh nghĩa vụ nộp phạt, đặc biệt đối với các hộ kinh doanh quy mô nhỏ, hoạt động linh hoạt.
Việc cho phép áp dụng đồng thời nhiều biện pháp cưỡng chế, bao gồm cả cưỡng chế tài sản cá nhân, được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả thi hành quyết định xử phạt.
Khuyến nghị đối với hộ kinh doanh
Trước những thay đổi này, các hộ kinh doanh cần chủ động rà soát hoạt động của mình, tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật về thuế, kinh doanh, lao động và các lĩnh vực liên quan. Đồng thời, cần nhận thức rõ rằng mọi vi phạm hành chính đều có thể dẫn đến nghĩa vụ tài chính gắn trực tiếp với tài sản cá nhân.
