AI đang được sử dụng trong nghề luật sư như thế nào?
Trên thực tế, AI đã bước vào hoạt động pháp lý hằng ngày của nhiều hãng luật và luật sư, đặc biệt tại các quốc gia có hệ thống pháp luật phát triển.
1. Hỗ trợ nghiên cứu pháp luật và hồ sơ vụ việc
AI có khả năng xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ trong thời gian ngắn. Thay vì phải tra cứu thủ công hàng loạt văn bản pháp luật, án lệ, tài liệu học thuật, luật sư có thể sử dụng các công cụ AI chuyên dụng như Lex Machina, Westlaw Precision AI hay Casetext để:
- Tìm kiếm nhanh các quy định pháp luật liên quan;
- Gợi ý án lệ, quan điểm xét xử tương đồng;
- Phân tích xu hướng giải quyết tranh chấp dựa trên dữ liệu lịch sử.
Điều này giúp luật sư tiết kiệm thời gian và tập trung vào lập luận chuyên sâu.
2. Hỗ trợ soạn thảo và rà soát hợp đồng
Trong lĩnh vực soạn thảo và rà soát hợp đồng, AI đang trở thành công cụ hỗ trợ hiệu quả cho luật sư thông qua các nền tảng chuyên dụng như LawGeex, Luminance. Các công cụ này có thể:
- Phát hiện điều khoản rủi ro hoặc bất lợi trong hợp đồng;
- So sánh hợp đồng với các mẫu tiêu chuẩn;
- Gợi ý chỉnh sửa về cấu trúc và ngôn ngữ pháp lý.
Tuy nhiên, trong thực tiễn hành nghề, AI chỉ đóng vai trò hỗ trợ kỹ thuật; việc lựa chọn phương án pháp lý, quyết định nội dung hợp đồng, xây dựng chiến lược đàm phán và chịu trách nhiệm pháp lý cuối cùng vẫn hoàn toàn thuộc về luật sư.
3. Hỗ trợ tư vấn pháp lý ban đầu
Một số hệ thống AI như ChatGPT (khi sử dụng có kiểm soát), Rocket Lawyer có thể cung cấp tư vấn pháp lý sơ bộ cho các tình huống phổ biến như tranh chấp nhỏ, thủ tục hành chính đơn giản. Điều này giúp:
- Khách hàng tiếp cận pháp luật dễ hơn;
- Luật sư tiết kiệm thời gian ở các khâu mang tính lặp lại.
AI có thực sự thay thế được luật sư không?
AI không thể thay thế hoàn toàn luật sư, nhưng đang buộc nghề luật phải thay đổi sâu sắc. AI có thể xử lý dữ liệu nhanh, hỗ trợ nghiên cứu pháp luật, soạn thảo văn bản và phân tích hồ sơ, song AI không có tư duy pháp lý độc lập, không chịu trách nhiệm nghề nghiệp và không thể đại diện hay bảo vệ quyền lợi của khách hàng trước cơ quan có thẩm quyền. Những hoạt động cốt lõi của nghề luật như tư vấn chiến lược, tranh tụng, đàm phán, đánh giá rủi ro pháp lý và cân nhắc yếu tố đạo đức vẫn phụ thuộc vào năng lực, kinh nghiệm và bản lĩnh của luật sư. Vì vậy, AI không thay thế luật sư, mà đang trở thành công cụ hỗ trợ luật sư trong công việc. Tuy nhiên, đây cũng là công cụ tạo ra thách thức đối với những luật sư không chịu thích ứng với sự phát triển của công nghệ.
Luật sư cần làm gì để không bị AI “vượt mặt”?
Thay vì đặt câu hỏi “AI có thay thế luật sư không?”, câu hỏi đúng hơn là: Luật sư sẽ thích ứng với AI như thế nào?
Trong kỷ nguyên AI, luật sư cần thay đổi tư duy hành nghề theo hướng chủ động thích ứng thay vì đối đầu với công nghệ:
- AI nên được xem là công cụ hỗ trợ giúp luật sư nâng cao hiệu suất làm việc, tối ưu chi phí vận hành và cải thiện chất lượng dịch vụ pháp lý, trong khi vai trò ra quyết định vẫn thuộc về con người.
- Luật sư cần trang bị hiểu biết nhất định về công nghệ và dữ liệu, bao gồm cách AI vận hành, những giới hạn và rủi ro tiềm ẩn, từ đó biết cách sử dụng AI một cách kiểm soát và hiệu quả.
- Quan trọng hơn, để khẳng định giá trị nghề nghiệp lâu dài, luật sư phải tập trung phát triển những năng lực mà AI không thể thay thế, như kỹ năng tranh tụng và đàm phán, tư duy chiến lược pháp lý, đạo đức nghề nghiệp, cũng như khả năng thấu hiểu con người và bối cảnh xã hội trong từng vụ việc cụ thể.
Như vậy hongbach.vn đã phân tích câu hỏi AI có thay thế luật sư không từ góc độ thực tiễn hành nghề và xu hướng công nghệ hiện đại. Có thể khẳng định rằng AI chỉ đóng vai trò là công cụ hỗ trợ, trong khi tư duy pháp lý, trách nhiệm nghề nghiệp và khả năng bảo vệ quyền lợi khách hàng vẫn là giá trị cốt lõi không thể thay thế của luật sư. Trong bối cảnh chuyển đổi số, việc chủ động thích ứng và ứng dụng AI một cách có kiểm soát sẽ giúp luật sư nâng cao chất lượng dịch vụ pháp lý và giữ vững vị thế trong kỷ nguyên AI.
